یکشنبه , ۲ مهر ۱۳۹۶
جدیدترین اخبار
خانه » آموزشی » سخن بدون علم از نظر قرآن چیست؟

سخن بدون علم از نظر قرآن چیست؟

(وَإِذَا قِیلَ  لَهُمُ اتَّبِعُوا مَا أَنْزَلَ اللّهُ قَالُوا بَلْ نَتَّبِعُ مَا أَلْفَیْنَا
( الخ، کلمه (الفینا) از مصدر الفا، است، که به معنی یافتن است یعنی ما پیروی نمی کنیم، مگر آنچه را که پدران خود بر آن یافتیم، و این آیه به صحت آنچه که ما از آیه سابق از معنای خطوات شیطان استفاده کردیم، شهادت می دهد.
معنایش این است که ما پدران خود را در هر حالی و بر هر وصفی که بودند، چه صحیح و چه غلط، پیروی میکنیم، حتی اگر هیچ علمی هم نداشتهاند و هیچ راه نیافته اند، باز پیرویشان می کنیم و می گویم: آنچه آنها میکردند حق است.

و این حرف همان سخن بدون علم است و سر از مطلبی در می آورد که هیچ عاقلی اگر به آن تنبه(آگاهی) داشته باشد لب بدان نمی گشاید، بله اگر پدران خود را تنها در مسائلی پیروی می کردند که پدران در آن مسائل دارای علمی بودند و راه حق را یافته بودند و اینها هم از علم و اهتدا، پدران اطلاع می داشتند، چنین اتباعی، اهتدا، بدون علم نمی شد.

از اینجا معلوم می شود اینکه جمله: (لاَ یَعْقِلُونَ شَیْئاً وَلاَ یَهْتَدُونَ) الخ، تنها به منظور مبالغه نیامده، تا بگوئی (از آنجا که پدران ایشان خیلی چیزها می دانستند، پس جمله )هیچ چیز نمیدانستند(، جز مبالغه محمل دیگری ندارد).

برای اینکه سیاق کلام سیاق اظهار فرضیه ای است که هیچ عاقلی پیروی پدران را روی آن فرض جائز نمی داند تا از این فرضیه نتیجه بگیرد: پیروی مطلق و بی قید و شرط از پدران صحیح نیست.
(وَمَثَلُ الَّذِینَ کَفَرُوا کَمَثَلِ الَّذِی یَنْعِقُ بِمَا لاَ یَسْمَعُ إِلاَّ دُعَاءً وَنِدَاءً صُمٌّ بُکْمٌ عُمْیٌ فَهُمْ لاَ یَعْقِلُونَ
مثل ( تو در دعوت ) کافران، بسان کسی است که ( گوسفندان و حیوانات را برای نجات از چنگال خطر، ) صدا می زند،ولی آنها چیزی جز سر و صدا نمی شنوند، ( و حقیقت و مفهوم گفتار او را درک نمی کنند. این کافران، در واقع )کر و لال و نابینا هستند، از این رو چیزی نمی فهمند،ا) الخ کلمه (مثل)، هم به معنای جمله ای است که بر سر زبان ها باشد، (از قبیل جمله معروف دخترم بتو میگویم عروسم تو بشنو) و هم به معنای وصف است، مانند آیه شریفه (انظُرْ کَیْفَ ضَرَبُوا لَکَ الْأَمْثَالَ فَضَلُّوا فَلاَ یَسْتَطِیعُونَ سَبِیلاً
ببین چگونه  برای تو مثلها زدند، در نتیجه گمراه شدند، و نمی توانند راه حق را پیدا کنند.).

و کلمه (ینعق) از نعیق است که به معنای آن نهیبی است که چوپان به گوسفندان می زند تا از گله دور نشوند، وقتی میگویند: (نعق الراعی بالغنم، ینعق نعیقا، معنایش این است که چوپان برای جلوگیری گوسفندان نهیب بر آنها زد).

و کلمه (ندا،) مصدر (نادی ینادی  مناداه) است و این ماده از نظر معنا خصوصیتر از ماده  دعا  است، چون هر چند هر دو به معنای خواندن و صدا زدن است، ندا به معنای صدا زدن و خواندن با صدای بلند است، و معنای آیه  و خدا داناتر است  این است که مثل تو ای پیامبر در دعوت کفار، مثل آن چوپانی است که دام خود را نهیب می زند و مثلا می گوید: (از رمه دور نشوید، که طعمه گرگ می گردید(، ولی گوسفندان تنها صدای از او می شنوند و به گله بر می گردند ولی
سخنان او را نمی فهمند)، کفار هم همینطور هستند، از فهم سخنان تو که همه بسود ایشان است کرند و چون حرف صحیحی که معنای درستی را افاده کند ندارند، پس لآل هم هستند، و چون پیش پای خود را نمیبینند، گوی کور هم هستند، پس کفار هیچ چیزی را نمیفهمند، چون همه راه های فهم که با چشم است یا گوش و یا زبان، برویشان بسته شده است.

از اینجا روشن می شود که در کلام یا قلب بکار رفته یا عنایتی که باز برگشت آن به قلب است، چون مثل آن چوپانی که نهیب می زند به گوسفندانی که بجز دعا و ندا، نمی شنوند، مثل آن پیامبر است که کفار را بسوی هدایت دعوت می کند، نه مثل کفاری که بسوی هدایت دعوت میشوند، و لکن اوصاف سهگانهای که از مثل استخراج کرد و بعد از تمام شدن مثل، نام آنها را برد، یعنی صم، بکم، عمی، اوصاف کفار بود نه اوصاف کسی که کفار را به حق دعوت می کرد، و به همین جهت لازم بود مثل را برای کفار بزند و بفرماید

(مثل کفاری که پیامبر، ایشان را بسوی هدایت می خواند، مثل گوسفندانی است که چوپان آنها را صدا می زند و آنها کر و لال و کور بی عقلند) پس با این بیان روشن شد  که در آیه شریفه چیزی نظیر قلب )وارونه سخن گفتن( بکار رفته است.

المیزان ج ۱صص ۶۳۴ تا ۶۳۶

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*


5 × چهار =