دوشنبه , ۲ مهر ۱۳۹۷
جدیدترین اخبار
خانه » معارف » اخلاق » وجه شباهت ریاکار به سنگ

وجه شباهت ریاکار به سنگ

 فَمَثَلُهُ کَمَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَیْهِ تُرَابٌ (بقره ۲۶۴)
کار او ( همچون قطعه سنگی است که بر آن، ( قشر نازکی از )خاک باشد، ( و بذرهایی در آن افشانده شود… ضمیر در کلمه : فمثله به کلمه الذی در جمله : الْأَذَى‏ کَالَّذِى یُنفِقُ مَالَهُ رِئَاءَ النَّاسِ بر می‏گردد ، پس مثلی که در آیه زده شده برای کسی است که مال خود را به منظور خودنمائی انفاق می‏کند ، و کلمه صفوان و نیز کلمه صفا به معنای سنگ صاف و سخت است ، و کلمه وابل به معنای باران تند و رگبار طولانی است و ضمیر در جمله لا یقدرون نیز به همان الذی ینفق … بر می‏گردد ، خواهی گفت : کلمه الذی مفرد است ولی ضمیر در جمله لاَ یَقْدِرُونَ جمع است .در پاسخ می‏گوئیم کلمه الذی هر چند که لفظا مفرد است و لیکن در اینجا در معنای جمع استعمال شده و به معنای همه کسانی است که چنین باشند . این آیه وجه شباهت ریاکار به سنگ را بیان می‏کند ، معنای وسیعی است که هم در ریاکار هست و هم در آن سنگ ، و آن بی‏اثر و سست بودن عمل است همچنانکه خاکی که روی سنگ صاف قرار دارد با بارانی اندک از بین رفته و نمی‏تواند اثری داشته باشد . و جمله : و الله لا یهدی القوم الکافرین حکم را نسبت به ریاکار و کافر به وجهی عام بیان می‏کند ، و می‏فرماید : ریا کننده در ریاکاریش یکی از مصادیق کافر است ، و خدا مردم کافر را هدایت نمی‏کند ، و به همین جهت جمله نامبرده کار تعلیل را می‏کند . و خلاصه معنای این مثل آن است که کسی که در انفاق خود مرتکب ریا می‏شود ، در ریا کردنش و در ترتیب ثواب بر انفاقش حال سنگ صافی را دارد که مختصر خاکی روی آن باشد ، همینکه بارانی تند بر آن ببارد ، همین بارانی که مایه حیات زمین و سرسبزی آن و آراستگی‏اش به گل و گیاه است ، در این سنگ خاک‏آلود چنین اثری ندارد ، و خاک نامبرده در برابر آن باران دوام نیاورده و بکلی شسته می‏شود ، تنها سنگی سخت می‏ماند که نه آبی در آن فرو می‏رود ، و نه گیاهی از آن می‏ روید ، پس وابل ( باران پشت‏دار ) هر چند از روشن‏ترین اسباب حیات و نمو است ، و همچنین هر چند خاک هم سبب دیگری برای آن است ، اما وقتی محل این آب و خاک ، سنگ سخت باشد عمل این دو سبب باطل می‏ گردد ، بدون اینکه نقصی و قصوری در ناحیه آب و خاک باشد ، پس این حال سنگ سخت بود و عینا حال ریاکار نیز چنین است : برای اینکه وقتی ریاکار در عمل خود خدا را در نظر نمی‏ گیرد ، ثوابی بر عملش مترتب نمی‏ شود ، هر چند که نفس عمل هیچ نقصی و قصوری ندارد ، چون انفاق سببی است روشن برای ترتیب ثواب ، لیکن به خاطر اینکه قلب صاحبش چون سنگ است ، استعداد پذیرفتن رحمت و کرامت را ندارد .و از همین آیه بر می‏آید که قبول شدن اعمال ، احتیاج به نیتی خالص و قصدی به وجه الله دارد .

شیعه و سنی هم از رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم)  ) روایت کرده‏اند که فرمود : انما الاعمال بالنیات – معیار در ارزش اعمال تنها نیت‏ها هستند .

ترجمه المیزان ج : ۲ص :  ۵۹۸  و ۵۹۹

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*


1 × چهار =