جمعه , ۲۹ شهریور ۱۳۹۸
جدیدترین اخبار
خانه » آموزشی » انتقال حسنات و سیئات (از نظر امام محمد غزالی) و علامه طبا طبایی

انتقال حسنات و سیئات (از نظر امام محمد غزالی) و علامه طبا طبایی

بنا بر این ظالم از ظلمی که می‏ کند ظلمت و قساوتی در دلش پیدا می ‏شود ، که آن ظلمت اثر نوری را که از طاعات در قلبش پیدا شده بود می‏ زداید ، و مظلوم از ظلم او متالم گشته شهوتش می‏ شکند ، و در نتیجه اثر گناهان یعنی ظلمتی که از ناحیه آن در دلش پیدا شده بود ، زدوده می‏ شود ، و دلش به نوعی نورانی می‏ شود ، پس می‏ توان گفت نوری که قبلا در قلب ظالم بوده ، به قلب مظلوم منتقل می‏ شود ، و ظلمتی که قبلا در دل مظلوم بود به قلب ظالم منتقل می‏شود .

این است معنای انتقال حسنات و سیئات

حال اگر کسی بگوید : اینکه نقل نیست ، بلکه آنچه تو گفتی معنایش این شد که نور قلب ظالم می‏ میرد ، و خاموش می‏ شود ، و نوری دیگر در قلب مظلوم پیدا می‏ شود ، و همچنین ظلمت قلب مظلوم می‏ میرد ، و ظلمتی دیگر در قلب ظالم پیدا می‏ شود ، و این نقل حقیقی نیست .

در پاسخ می‏ گوئیم : کلمه ( نقل ) گاهی بر همین معنا نیز بطور استعاره به کار می‏رود ، مثلا گفته می‏ شود سایه از فلان جا به جای دیگر منتقل شد ، و یا گفته می‏ شود نور آفتاب و یا چراغ از زمین به دیوار افتاد ، و از این قبیل تعبیرات ، معنای انتقال طاعات هم از همین قبیل است .

به این معنا که از انتقال ثواب طاعات ، به انتقال طاعات تعبیر شده ، و از مسبب به سبب کنایه آورده شده است ، و اثبات وصف در محلی و ابطال مثل آن در محلی دیگر را نقل نامیده و همه این تعبیرات در لسانها شایع است : و به برهان معلوم شده ، هر چند که در لسان شرع وارد نشده باشد ، تا چه رسد به اینکه در لسان شرع هم وارد شده باشد ، این بود خلاصه گفتار امام غزالی .

مؤلف : حاصل گفتار وی این شد که اگر رفتاری که خدای سبحان نسبت به هر قاتل

ترجمه المیزان ج : ۲ص :۲۷۰

و هر مقتول دارد نقل خوانده شده ، در حقیقت استعاره‏ای است در استعاره نخست به استعاره اثر طاعت را طاعت خوانده ، و سپس محو چیزی و اثبات چیزی دیگر را نقل نامیده ، و ما اگر این پاسخ را که غزالی داده در همه احکامی که برای اعمال شمردیم جاری کنیم باید همه آنها را مجاز بدانیم در حالی که خواننده عزیز توجه فرمود ، که گفتیم خدای سبحان این احکام را بر طبق نظریه عقل عملی و اجتماعی مقرر کرده ، و احکام خود را بر اساس آن نظریه‏ها تاسیس نموده ، آنچه را که عقل مصالح بداند مصالح دانسته ، آنچه را مفاسد بشمارد مفاسد دانسته ، و شکی نیست که این احکام عقلی که از عقل صادر می ‏شود به اعتقاد حقیقت صادر می‏ شود نه مجاز ، و بهمین حساب قاتل را به جرم مقتول مؤاخذه نموده ، و مقتول و یا ورثه او را به پاداش حسنات قاتل پاداش و هدیه می‏ دهد ، و همچنین معاملاتی دیگر نظیر اینکه ناشی از این اعتقاد است ، که جرم او عین جرم این ، و حسنه این عین حسنه او است و همچنین .

این وضع احکام نامبرده است در ظرف اجتماع ، که موطن احکام عقلی عملی است : و اما بالنسبه به غیر این ظرف یعنی در ظرف حقایق ، البته باید گفت : تمامی این احکام مجازند ، مگر اینکه پای تحلیل عقلی پیش آید ، به این معنا که این مفاهیم از آنجا که مفاهیمی اعتباریه هستند که از حقایق گرفته شده‏ اند و به مجاز و ادعا جزء مصادیق آن حقایق شمرده شدند لاجرم همه آنها با مقایسه با آن حقایق ماخوذه مجازهائی خواهند بود .

(دقت فرمائید ) یکی دیگر از احکام اعمال این است که به حکم آیات زیر اعمال بندگان محفوظ و نوشته شده است ، و روزی مجسم خواهد شد

یَوْمَ تَجِدُ  کُلُّ نَفْسٍ مَا عَمِلَتْ مِنْ خَیْرٍ مُحْضَراً ( آل عمران ۳ ایه ۳۰)
روزی که هر کس، آنچه را از کار نیک انجام داده، حاضر می بیند، ،

وَمَا عَمِلَتْ مِن سُوءٍ
و آنچه از اعمال بد انجام داده،

لَوْ أَنَّ بَیْنَهَا وَبَیْنَهُ أَمَداً بَعِیداً (ال عمران ۳ آیه ۳۰)
آرزو میکند میان او، و آنچه از اعمال بد انجام داده، فاصله زمانی زیادی باشد.

وَکُلَّ إِنسَانٍ أَلْزَمْنَاهُ طَائِرَهُ فِی عُنُقِهِ وَنُخْرِجُ لَهُ یَوْمَ الْقِیَامَهِ کِتَاباً یَلْقَاهُ مَنشُوراً (اسراء ۱۷ آیه ۲۱۳)
و هر انسانی، اعمالش را بر گردنش آویخته ایم، و روز قیامت، کتابی برای او بیرون میآوریم که آن را در برابر خود، گشوده میبیند. ( این همان نامه اعمال اوست. )

‏ وَنَکْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَکُلَّ شَیْ‏ءٍ أَحْصَیْنَاهُ فِی إِمَامٍ مُبِینٍ یس ۳۶ ایه ۱۲ ۱۲
و آنچه را از پیش فرستاده اند و تمام آثارآنها را می ئنویسیم، و همه چیز را در کتاب آشکار کننده ای برشمرده ایم.

لَقَدْ کُنتَ فِی غَفْلَهٍ مِنْ هذَا فَکَشَفْنَا عَنکَ غِطَاءَکَ فَبَصَرُکَ الْیَوْمَ حَدِیدٌ
(به او خطاب میشود:) تو از این صحنه (و دادگاه بزرگ) غافل بودی وما پرده را از چشم تو کنار زدیم، و امروز چشمت کاما تیزبین است. و ما در سابق

ترجمه المیزان ج :  ۲ صص  :۲۶۹ ، ۲۷۰  و  ۲۷۱

‏ وَنَکْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَکُلَّ شَیْ‏ءٍ أَحْصَیْنَاهُ فِی إِمَامٍ مُبِینٍ
و آنچه را از پیش فرستاده اند و تمام آثارآنها را مینویسیم، و همه چیز را در کتاب آشکار کننده ای برشمرده ایم.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*


هفت + 12 =