سه شنبه , ۲۶ دی ۱۳۹۶
جدیدترین اخبار
خانه » اخبار » گفتاری در باره سه اصل ؛ “حکمت ، موعظه و مجادله” در دعوت به حق

گفتاری در باره سه اصل ؛ “حکمت ، موعظه و مجادله” در دعوت به حق

[… ] ادْعُ إِلَى سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَهِ وَالْمَوْعِظَهِ الْحَسَنَهِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ … (سوره ۱۶نحل , آیه ۱۲۵).طباطبایی

شکی نیست در اینکه از آیه استفاده می‏شود که این سه قید ، یعنی حکمت و موعظه و مجادله ، همه مربوط به طرز سخن گفتن است ، رسول گرامی مامور شده که

ترجمه المیزان ج : ۱۲ص :۵۳۴

به یکی از این سه طریق دعوت کند که هر یک برای دعوت ، طریقی مخصوص است ، هر چند که جدال به معنای اخصش دعوت به شمار نمی‏رود .

و اما معنی حکمت – بطوری که در مفردات آمده به معنای اصابه حق و رسیدن به آن به وسیله علم و عقل است ، و اما موعظه بطوری که از خلیل حکایت شده به این معنا تفسیر شده که کارهای نیک طوری یادآوری شود که قلب شنونده از شنیدن آن بیان ، رقت پیدا کند ، و در نتیجه تسلیم گردد ، و اما جدال بطوری که در مفردات آمده عبارت از سخن گفتن از طریق نزاع و غلبه جوئی است .

دقت در این معانی به دست می‏دهد که مراد از حکمت ( و خدا داناتر است ) حجتی است که حق را نتیجه دهد آنهم طوری نتیجه دهد که هیچ شک و وهن و ابهامی در آن نماند ، و موعظه عبارت از بیانی است که نفس شنونده را نرم ، و قلبش را به دقت در آورد ، و آن بیانی خواهد بود که آنچه مایه صلاح حال شنونده است از مطالب عبرت‏ آور که آثار پسندیده و ثنای جمیل دیگر آن را در پی دارد دارا باشد .

و جدال عبارت است از : دلیلی که صرفا برای منصرف نمودن خصم از آنچه که بر سر آن نزاع می‏کند بکار برود ، بدون اینکه خاصیت روشنگری حق را داشته باشد ، بلکه عبارت است اینکه آنچه را که خصم خودش به تنهایی و یا او و همه مردم قبول دارند بگیریم و با همان ادعایش را رد کنیم .

بنا بر این ، این سه طریقی که خدای تعالی برای دعوت بیان کرده با همان سه طریق منطقی ، یعنی برهان و خطابه و جدل منطبق می‏شود .

چیزی که هست خدای تعالی موعظه را به قید حسنه مقید ساخته و جدال را هم به قید التی هی احسن مقید نموده است ، و این خود دلالت دارد بر اینکه بعضی از موعظه‏ ها حسنه نیستند ، و بعضی از جدالها حسن ( نیکو ) و بعضی دیگر احسن ( نیکوتر ) و بعضی دیگر اصلا حسن ندارند و گر نه خداوند موعظه را مقید به حسن و جدال را مقید به احسن نمی‏ کرد .

و بعید نیست تعلیلی که در ذیل آیه کرده و فرموده : ان ربک هو اعلم بمن ضل عن[…]

ترجمه المیزان ج : ۱۲ص ۵۳۳ و ۵۳۵

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*


1 × 1 =